Gwybodaeth am y Bryniau
Cysylltiadau perthnasol
- Cadw
- Comisiwn Brenhinol ar Gofebion Hynafol a Hanesyddol Cymru
- Ymddiriedolaeth Archeolegol Clwyd-Powys
Newyddion a digwyddiadau diweddaraf
Coelcerth Tŵr y Jiwbilî ym Moel Famau i nodi Jiwbilî Ddiemwnt y Frenhines
16.05.2012
LLWYBR BWYD BRYNIAU CLWYD
17.04.2012
CANNOEDD DEWR YN RHEDEG MARATHON ODDI AR Y FFORDD
31.03.2012
Llinell amser hanesyddol
Yn ardal Ardal Bryniau Clwyd ceir cyfoeth o hanes amrywiol sy’n gysylltiedig â’r ffordd mae pobl wedi defnyddio’r tir ar hyd y canrifoedd.
Mae’r llinell amser hon yn fraslun o hanes yr ardal. Ceir mwy o wybodaeth o’r Ganolfan Cefn Gwlad, Parc Gwledig Loggerheads.
Gweithia ein Harcheolegydd Sir gyda’r tîm Gwasanaeth Cefn Gwlad i sicrhau ymwybyddiaeth, cadwraeth, a gofal ein safleoedd Cefn Gwlad Archeolegol.
| Enw | Dyddiad |
| Safle enghreifftiol o fewn AHNE |
|---|---|---|---|
| Paleolithig | Cyn c. 8000 CC | Helwyr-gasglwyr | Cae Gwyn a Ffynnon Beuno Tremeirchion yn dyddio i tua 30,000 cc |
| Mesolithig | c. 8000 BC i 3500 CC | Helwyr-gasglwyr | Naddion fflint o ogof y lincs, Llanferres a Moel Arthur |
| Neolithig | c. 3500 CC to 2000 CC | Y ffermwyr cyntaf yn byw mewn cymunedau sefydlog | Gop Cairn Trelawnydd and flint flakes indicating settlement from Bryn Llwyn, Gwaenysgor and Moel Hiraddug, Dyserth |
| Oes yr Efydd | c. 2000 BC i c. 800 CC | Ffermwyr sefydlog yn dysgu sgiliau newydd i drin metel | Nifer o domenni claddu (crugiau, twmwli, carneddi) fel Moel y Parc a The Piggeries, Llanarmon yn Ial |
| Oes yr haearn | c. 800 BC i c. 43 OC | Ffermwyr sefydlog a llwythi rhyfelgar yn perffeithio’u doniau gweithio metel | Nifer o fryngaerydd fel Moel y Gaer, Llanbedr, Moel Arthur, Penycloddiau a Foel Fenlli |
| Rhufeinig | 43 OC i c. 410 OC | Diwylliant goresgynnol yn dod â threfn grym milwrol a strwythur gweinyddu | Ffordd y Rhufeiniaid yn croesi’r Moelydd yn Rhuallt. Darnau arian o Fryn Prestatyn a chloddfeydd plwm posib, cronfa arian mân o Foel Fenlli, Ffordd Rufeinig wrth Barc Gwledig Loggerheads |
| c. 410 OC i to 1066 | Datblygu tiriogaethau tywysogion Cymru, cyflwyno Cristnogaeth | Daeth nifer o’r safleodd eglwysi i fodolaeth yr adeg hon, fel Llanarmon yn Iâl | |
| Yr Oesoedd canol | 1066 i c. 1500 | Y Normaniaid yn goresgyn Lloegr. Gosod deddfau Lloegr yn lle deddfau Cymru | Tir parciau canoloesol ym Mathafarn a Bache Graig, Cestyll mwnt a beili Cymreig yn Nhomen y Rhodwydd, Llandegla |
| Wedi’r oesoedd canol | 1500 i’r presennol | Datblygiadau tuag at y tirweddau cyfoes a’r gyfundrefn weinyddol bresennol | Datblygiad pentrefi fel Llandyrnog, Cilcain a sefydlu tirweddau pictiwresg fel Gelli Aur a Cholomendy |
| Diwydiannol | Yn bennaf yn ystod 18fed, y 19eg a dechrau’r 20fed ganrif | Datblygiadau technolegol yn arwain at gloddio am gyfoeth mwynau ym Mryniau Clwyd | Cloddio am blwm ar Fryn Prestatyn a Dyffryn yr Afon Alun yn Loggerheads, nifer o safleoedd melinoedd ar lannau’r afonydd Chwiler ac Alun |