Gwybodaeth am y Bryniau
Newyddion a digwyddiadau diweddaraf
Coelcerth Tŵr y Jiwbilî ym Moel Famau i nodi Jiwbilî Ddiemwnt y Frenhines
16.05.2012
LLWYBR BWYD BRYNIAU CLWYD
17.04.2012
CANNOEDD DEWR YN RHEDEG MARATHON ODDI AR Y FFORDD
31.03.2012
Mwy o wybodaeth
Ysbrydolodd yr AHNE lawer o artistiaid a llenorion enwog fel Richard Wilson, ‘tad paentiadau tirwedd’, sydd â’i luniau yn yr Oriel Genedlaethol yn Llundain, a Gerald Manley Hopkins a grwydrodd fryniau Tremeirchion ac ysgrifennu cerddi am y wlad o’i gwmpas.
Y Dirwedd
Mae Ardal Bryniau Clwyd yn enwog am ei bryniau grug sy’n ymestyn o arfordir Gogledd Cymru yn y gogledd i Ddyffryn yr Afon Dyfrdwy yn y de.
Ceir brigiadau o galchfaen mewn nifer o leoedd i lawr y gefnen ddwyreiniol - yn arbennig ar Fryn Prestatyn, Llanferres a Loggerheads - sy’n gyforiog o laswelltir cyfoethog o degeirianau a blodau gwyllt eraill sy’n hafan i’r gloÿnnod byw.
Mewn ambell fan, holltir y bryniau gan gymoedd dyfnion sy’n cynnwys dwy brif afon yr ardal, yr Alun a’r Chwiler. Bydd y ddwy yn diflannu o dro i dro o dan y ddaear i’r afonydd tanddaearol yn y calchfaen.
Cynhalia’r mathau gwahanol o dirweddau o fewn AHNE Ardal Bryniau Clwyd nifer o fathau o rywogaethau ac o gynefinoedd. Yr hyn sy’n penderfynu cynefin y bywyd gwyllt yw’r topograffi, y dŵr, pridd, hinsawdd, amaethyddiaeth a ffyrdd eraill o ddefnyddio’r tir. O fewn yr AHNE ceir amrediad o dyfiant ‘hanner- gwyllt’ gan gynnwys rhostir grug, glaswelltir calchfaen, afonydd a choedlannau.
Yn yr AHNE ceir nifer o olion archeolegol a hanesyddol o’r oes gynhanes i’r Ail Ryfel Byd. Amrywia’r safleoedd o’r Bryngeyrydd anferth Oes yr Haearn i’r arwyddion cnydau llai amlwg yn y rhannau isel.
Henebion Cofrestredig yw llawer o’r safleoedd archeolegol hyn ac maent o dan gadwraeth Cadw: Cofebion Hanesyddol Cymru. Mae llawer o nodweddion hanesyddol eraill fel cerrig ffin, ffynhonnau pentrefi, cerrig milltir heb fod o dan warchodaeth ac mewn mwy o berygl o’r herwydd.
Mae llawer o’r safleoedd archeolegol Ardal Bryniau Clwyd yn rhannau pwysig o’r dirwedd ehangach: tystiolaeth o fwyngloddio a chwarela’r gorffennol, treflannau a chladdfeydd sy’n ffurfiol cefndir anweledig cyfarwydd ein bywyd bob dydd.
Dengys yr olion archeolegol ar ein tirwedd fod y bobl a’r cymunedau’n gymaint rhan o’r dirwedd ag yw’r blodau a’r bywyd gwyllt. Mae gan Fryniau Clwyd ddiwylliant sy’n arbennig o gyfoethog ac mae llawer o’r trigolion yn falch o’u traddodiadau. Cynhelir Eisteddfodau ledled y Sir gan ddathlu’r iaith Gymraeg, y gerddoriaeth, y farddoniaeth a’r diwylliant. Ychydig o filltiroedd yn unig o’r AHNE yn Llangollen fe gynhelir yr Eisteddfod Ryngwladol. Mae corau Cymru a’r corau eglwysig yn enwog drwy’r byd.
